http://www.vinabooking.vn/blog-du-lich/detail/bac-giang-oi33-chua-vinh-nghiem-con-do-218
CHÙA VĨNH NGHIÊM Ở BẮC GIANG

Bài và ảnh: KTS Đoàn Đức Thành

Hôm nay,lần thứ hai tôi lên thăm chùa Vĩnh nghiêm, tỉnh Bắc Giang, ngôi chùa cách Hà Nội gần 70 cây số. Lần trước tôi đi đã cách đây gần 10 năm, nay đường vào chùa đã đổ bê tông, đi lại dễ dàng, không còn là đường đất bụi mù như trước. "Vĩnh Nghiêm tự" hay còn gọi là chùa Đức La thuộc xã Đức La, tổng Trí Yên, phủ Lạng Giang, nay là thôn Đức La, xã Trí Yên, huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang. Là một di tích kiến trúc cổ và là một trung tâm Phật giáo nổi tiếng thời Trần (thế kỷ XIII). …

* Các KTS đến vãn cảnh chùa: Trừ trái sang: Nguyễn Văn Hồng; Hoàng Đạo Kính, Phó Chủ tịch Hội KTS VN; Cao Xuân Hưởng, nguyên Phó Chủ tịch Hội KTS VN; Nguyễn Trực Luyện, nguyên Chủ tịch Hội KTS VN, Đào Quốc Hùng, Đoàn Đức Thành.
Chùa Vĩnh Nghiêm tọa lạc trên một gò đồi thấp hình con rùa. Xưa kia diện tích của chùa rộng trên 10 vạn mét vuông, nơi hợp lưu của sông Lục Nam và sông Thương (gọi là ngã ba Phượng Nhãn). Chùa nhìn ra ngã ba sông, phía Lục Đầu Giang – Kiếp Bạc, vùng Cẩm Lý cửa ngõ ra vào núi Yên Tử. Bao quanh chùa là núi non, trong đó có núi Cô Tiên. Bên kia sông là vương phủ của Trần Hưng Đạo, đền Kiếp Bạc. Trước đây chùa đóng vai trò tiền trạm cho khách thập phương hành hương trước khi vượt sông, leo núi tới Yên Tử thuộc tỉnh Quảng Ninh. Vì thế dân gian có câu: Ai qua Yên Tử, Quỳnh Lâm Vĩnh Nghiêm chưa tới thiền tâm chưa đành. * Tam quan mới xây dựng mà cổng bốn mặt như Nhà Bia?.* Tòa Bái Đường (chùa Hộ). Trong tấm bia dựng vào năm Hoàng Định thứ 7 (1606) hiện còn ở chùa viết rằng: “ Chùa Vĩnh Ngiêm không chỉ là ngôi chùa mà còn là một danh lam thắng cảnh xây dựng giữa một khu cảnh trí thiên nhiên tươi đẹp của vùng Kinh Bắc. Nơi đây trang nghiêm rực rỡ, non cao ngàn dặm, trùng trùng điệp vây quanh. Chùa ở chỗ hai con sông, sóng nước dạt dào mênh mông, quanh co uốn lượn châu về như dải lụa đào. Đây là danh lam đứng đầu thiên hạ”. Văn bia chùa thời Trần còn viết: “Đức Tổ Điều Ngự Pháp Loa khi mở tùng lâm này, còn mở cái chợ Đức La. Các vị vương thân quốc thích và thập phương đàn Việt, phát tâm tậu ruộng đất ở tại bản xã và các hạt khác các nơi, để cúng hương dâng tam bảo muôn đời. Chùa này và chùa Sùng Nghiêm cả thảy 72 chốn tùng lâm, công đức sáng tạo, hợp khắc vào bia ở chùa Hoa Nghiêm núi Yên Tử”. Một tấm bia chùa dựng khác viết: “Ðức tổ Điều Ngự (tức Trần Nhân Tông) khi mở tùng lâm này (tức chùa Vĩnh Nghiêm), mở cả chợ chùa. Các vị vương thân quốc thích và khách thập phương đã phát tâm tậu nhiều ruộng cúng cho chùa, gồm cả ruộng trong xã và ruộng ở các hạt khác nữa”.* Các nếp chùa. Tương truyền chùa Vĩnh Nghiêm có từ đầu thời Lý Thái Tổ ( 1010-1028), tên chữ là “Vĩnh Nghiêm tự” . Thời vua Trần Thánh Tông (1258-1278) đều có các vị cao tăng tu hành nên được tu tạo nguy nga, tráng lệ. Khi vua Trần Nhân Tông (1258-1308), từ bỏ ngôi vua thành người tu hành đến chùa Vĩnh Nghiêm, chùa Ngoạ Vân (Yên Tử) thụ giới, lấy hiệu là Hương Vân Đại Đầu Đà, sáng lập lên phái Thiền tông của Phật giáo Việt Nam. Hương Vân cùng hai đệ tử Pháp Loa, Huyền Quang sáng lập, hoàn chỉnh phái Thiền tông Việt Nam gọi là Tam tổ.* Tượng chùa Vĩnh Nghiêm. Pháp Loa về chùa Vĩnh Nghiêm trụ trì, xây dựng nơi đây thành trung tâm Phật giáo, đào tạo Tăng đồ và xếp đặt Tăng chức, chỉ đạo các chùa trong cả nước. Pháp Loa cho đúc 1.300 pho tượng, được đặc trách định Tăng đồ, đã có hơn 15.000 tăng ni, đệ tử, trong đó có hơn 3.000 đắc pháp, mở 200 sở đường… Cho soạn lại các sách “Đoạn Sách Lục, Tham Thiền, Yếu Chỉ.* Các vị La hán ở chùa này sao giống La hán ở chùa Tây Phương thế nhi? Lần trước tôi đến không thấy có? Cả ba vị Tam Tổ Trúc Lâm: Hương Vân (Đệ nhất Tổ), Pháp Loa (Đệ nhị Tổ) và Huyền Quang (Đệ tam Tổ) đều lấy chùa Vĩnh Nghiêm làm trung tâm giảng đạo. Hiện nay, trong nhà Tổ đệ nhất còn đủ ba tượng Trúc Lâm Tam tổ: trong khám là tượng Hương Vân Trần Nhân Tông, bên ngoài là tượng Pháp Loa và tượng Huyền Quang. Nơi đây đã là đất tổ của đạo Phật thời Trần, đào tạo rất nhiều Tăng đồ.

* Các góc chùa từ trên gác chuông nhìn xuống. Năm 1313, chùa Vĩnh Nghiêm chính thức được tổ Pháp Loa đặt Trung ương Giáo hội Phật giáo Đại Việt. Trên 700 năm tồn tại, ngôi chùa đã trải qua nhiều biến cố. Từ thế kỷ XIII đến nay, chùa đã được trùng tu sửa chữa 13 lần. Hiện nay, Ban Tu bổ di tích đang từng bước khôi phục như xưa. Từ tam quan đi lên 101 m giữa hai hàng thông cao vút dẫn đến bậc thềm chùa Hộ (Bái Đường). Cụm kiến trúc chính nằm trên một trục dọc quay mặt theo hướng Đông – Nam, bao gồm bốn khối nhà. Khối thứ nhất có mặt bằng hình chữ “công” gồm ba nếp chùa: Chùa Hộ (Bái Đường), phủ Thiêu Hương, Thượng điện (chùa Phật). Khối thứ hai nhỏ hơn là nhà Tổ Đệ nhất, trong có tượng chân dung Trúc lâm Tam tổ. Khối thứ ba là Gác chuông hai tầng mái. Khối thứ tư là nhà Tổ Đệ nhị và nhà trai. Với thiết kế khang trang lối tàu bẩy, đao lá, mái 4 đao 8 kèo kiểu con chồng, thượng tam hạ tứ. Bên ngoài chùa trang trí đắp nổi lối “nề ngõa” hình cuốn thư có ba chữ hình kỷ hà, trang trí hồi văn, hoa lá chạy đường diềm bao quanh. Nội thất của Thiêu hương được trang trí, chạm khắc lộng lẫy. Trong 3 nếp chùa đều có cửa võng, chạm khắc hoa lá, chim muông, họa tiết tinh vi mềm mại cầu kỳ được sơn son thiếp vàng, trên là các hoành phi đại tự lớn.Các khối nhà cách nhau một khoảng sân hẹp. Độ cao từ thấp lên cao theo triền núi Trên sân chùa có một tấm bia to, 6 mặt, dựng năm Hoằng Định thứ 7 (1606) với nội dung ghi lại việc trùng tu chùa năm đó. Đối diện với tấm bia cổ là vườn tháp mộ trong đó là của 5 vị sư có tên tuổi các hòa thượng: Phù Lãng Trung pháp (hiệu Sa môn), Thông Duệ ứng Duyên, Thanh Quý, Tịnh Phương Sa môn, Thanh Hanh và một số tháp khác. Năm 1963, có một số vị sư từ Bắc vào Sài Gòn và các Phật tử nhớ đến Tổ đình đã nhờ KTS Nguyễn Bá Lăng thiết kế một ngôi chùa Vĩnh nghiêm thứ hai tại số 339, đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa, phường 7, Quận 3, thành phố Hồ Chí Minh. Ngôi chùa thiết kế năm 1964, xây dựng hoàn thành năm 1971. Ngôi chùa này rất nổi tiếng, còn nổi tiếng hơn cả ngôi chùa gốc: chùa Chùa Vĩnh Nghiêm – Đức La ở Bắc Giang.

Advertisements