http://toquoc.gov.vn/Sites/vi-vn/details/11/di-san/116244/tiep-tuc-tranh-cai-ve-bao-ton-dan-xa-tac.aspx
Tiếp tục tranh cãi về bảo tồn Đàn Xã Tắc

(Toquoc)- Trong khi Ban quản lý dự án trọng điểm đô thị Hà Nội đang nghiên cứu để chọn phương án tối ưu cho nút giao thông Ô Chợ Dừa trong đó xem xét phương án xây cầu vượt hoàn toàn bằng thép thay vì 5 nhịp cầu thép và 6 nhịp bê tông được đặt ra để tránh ảnh hưởng đến di tích Đàn Xã tắc thì sáng 8/5, một cuộc tọa đàm “Đàn Xã tắc Thăng Long có đáng được bảo tồn hay không” với sự tham gia của đông đảo nhà khoa học, nhà nghiên cứu, kiến trúc sư…

Tranh luận nảy lửa…

Tiến sĩ khảo cổ học Nguyễn Hồng Kiên (người phụ trách khai quật khảo cổ học di tích Đàn Xã Tắc) cho rằng thời gian gần đây, nhiều thông tin không chính xác về di tích Đàn Xã Tắc được đăng tải trên các phương tiện thông tin đại chúng. Chính vì vậy, tại cuộc tọa đàm này, TS Kiên đã thuyết trình toàn bộ quá trình khảo cổ, khai quật di tích Đàn Xã Tắc và những câu chuyện xung quanh di tích này, từ đây các nhà khoa học, nhà nghiên cứu có cái nhìn tổng thể, khách quan và đưa ra ý kiến có nên bảo tồn Đàn Xã Tắc không? Di tích này cũng đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng là di tích lịch sử quốc gia, theo quyết định số 15/2007/QĐ-BVHTTDL, ngày 07/12/2007.

Mô hình cầu vượt qua Đàn Xã Tắc sau khi hoàn thành (ảnh chụp lại)

Theo GS Nguyễn Văn Hảo,

Đồng quan điểm với GS Nguyễn Văn Hảo, TS. Vũ Thế Khanh (Tổng giám đốc Liên hiệp UIA) cho rằng về góc độ khoa học, cần phải nghiên cứu tiếp về Đàn Xã Tắc. Nếu Đàn Xã Tắc ở vị trí đó thì nó phải mở rộng hết khu Ô Chợ Dừa, Kim Liên mới với diện tích từ 4,5 đến 5,4 ha. Nếu như vậy thì tất cả chúng ta đang vi phạm di tích, bởi toàn hố ga, bể phốt nằm trên Đàn Xã Tắc. TS Khanh cũng đưa ra ý kiến rằng nên nâng Đàn Xã Tắc (nếu xác định được trung tâm của Đàn) lên cao, sau đó làm cầu vượt… Điều đáng nói là khi TS Vũ Thế Khanh nói lên quan điểm về Đàn Xã Tắc (có vẻ trái chiều với tiêu chí cuộc tọa đàm?) thì cô dẫn chương trình liên tục cắt ngang để mời ông Khanh xuống. Khi ông Khanh vẫn tiếp tục muốn nói lên ý kiến của mình thì không ít người vỗ tay… mời xuống. Ngay cả GS Nguyễn Văn Hảo cũng vậy, ngay khi kết thúc bài phát biểu của GS Hảo, TS Nguyễn Hồng Kiên đã đứng lên khẳng định quan điểm của GS Hảo không chính xác.

Vẫn không đồng thuận!

Cuộc tọa đàm diễn ra nhiều giờ đồng hồ nhưng các ý kiến đưa ra vẫn chưa có sự đồng thuận. Các đại biểu đều cho rằng, Đàn Xã Tắc được công nhận là di tích thì chúng ta phải bảo tồn di tích những gì đã được xác định là của Đàn Xã Tắc.

Theo ông Bùi Danh Liên, Chủ tịch Hiệp hội Giao thông Vận tải Hà Nội cho rằng, những gì chưa ước lượng được của Đàn Xã Tắc thì không nên công bố, gây hoang mang cho người dân. “Các nhà khoa học nên xem xét một cách hài hòa để phát triển. Có ý kiến cho rằng Hiệp hội Giao thông Vận tải Hà Nội "phá" Đàn Xã Tắc? Chúng ta phải trả lời rõ ràng ở đây ai phá? Không phải quân Thanh, thực dân Pháp hay đế quốc Mỹ "phá" mà cách đây hơn 200 năm do chính tổ tiên của chúng ta đã "phá", và nếu linh thiêng thì tổ tiên ta đã không phá. Cũng có ý kiến cho rằng làm cầu vượt qua Đàn Xã Tắc là đứng trên bàn thờ Tổ tiên. Nếu như vậy đường máy bay thì sao, phải chăng chúng ta lại khoanh vùng cấm bay qua Hà Nội? Rõ ràng là không thể được…”-Ông Bùi Danh Liên nhấn mạnh.

Điều đáng tiếc là các đại biểu tham dự tọa đàm chủ yếu trong lĩnh vực khảo cổ mà rất ít chuyên gia ở lĩnh vực giao thông. KTS Đoàn Đức Thành cho rằng chúng ta không thể không làm đường vành đai, nhưng làm thế nào cần phải nghiên cứu. Ông Thành chia sẻ: “Theo tôi nên khoanh vùng di tích, sau đó có thiết kế giao thông, phân làn… không có gì khó khăn”. Tuy nhiên, TS Nguyễn Hồng Kiên vẫn giữ nguyên chính kiến: Di tích Đàn Xã Tắc Thăng Long cần phải được bảo tồn. Việc xây cầu vượt tại Ô Chợ Dừa, dù là xây sắt hay bê tông… đều là vi phạm Luật Di sản.

Trong khi trả lời báo chí về vấn đề này vừa qua, ông Phan Đình Tân, người phát ngôn của Bộ VHTTDL đã khẳng định, bằng mọi giá phải bảo vệ di sản, nhưng cũng phải ủng hộ cho phát triển chứ không chỉ "khư khư" bảo tồn mà không cho làm gì. Khi chưa đủ điều kiện kinh tế và trình độ khai quật để làm một cách hệ thống thì tạm để đó, khi nào có điều kiện sẽ tiếp tục, chứ không làm chắp vá. Dự án cầu vượt nút giao thông Ô Chợ Dừa cần thực hiện vì bao năm nay ùn tắc căng thẳng, cần xử lý để tiết kiệm thời gian, công sức tiền của của bao người. Ông Tân cũng cho biết, quan điểm của Bộ là đồng ý xây cầu vượt vì dự án không đụng chạm đến vùng 1 – vùng cần bảo vệ của di tích, tức là không vi phạm Luật Di sản.

Thiết nghĩ, khi đã có kết luận của cơ quan cao nhất về quản lý di sản thì việc vi phạm hay không vi phạm có còn là vấn đề cần bàn cãi?./.

Bài&ảnh: Hà An

Nguyên Phó Viện trưởng Viện Khảo cổ học, những vết tích kiến trúc trước kia khai quật được không có một đặc điểm nào của Đàn Xã Tắc Thăng Long và ủng hộ việc xây cầu vượt qua đoạn này vì không lo Đàn Xã Tắc bị xâm phạm. GS Hảo nhấn mạnh: “Tại sao lại đặt vấn đề có đáng bảo tồn hay không ở đây? Như vậy không thỏa đáng! Những dấu tích phát lộ không có chứng cứ nào cho thấy đây là Đàn Xã Tắc. Như vậy chúng ta chưa tìm ra Đàn Xã Tắc, mà nếu tìm ra cũng đã bị hủy hoại nặng nề. Chúng ta có nên khoanh vùng để bảo tồn không? Theo tôi nên đào một số hố, mỗi hố có diện tích khoảng 2m2 dọc theo thần cầu, đặc biệt ở chân cầu chứ không nhất thiết phải rộng hàng trăm mét để thăm dò, nghiên cứu xem có xâm phạm vào di tích Đàn Xã Tắc không? Bên cạnh đó chúng ta vẫn tiến hành bảo tồn như trước, cũng như nên đặt bia đá như Đàn Nam Giao để người dân, đặc biệt là giới trẻ biết đến di tích Đàn Xã Tắc…”.

Advertisements