CỔ ĐẢO LUYỆN TỬ (52/100)

I – Dạ đảo y

Thu cẩm tự,
Hạ uyên ky,
Tĩnh phất sàng châm dạ đảo y.
Mã thượng thiếu niên kim kiện phủ?
Quá qua thời kiến nhạn nam quy.

II – Chử thanh tề

Châm diện oánh,
Chử thanh tề,
Đảo tựu chinh y lệ mặc đề.
Ký đáo Ngọc Quan ưng vạn lý.
Thú nhân do tại Ngọc Quan tê (tây).

III – Dạ như niên

Tà nguyệt hạ,
Bắc phong tiền,
Vạn chử thiên châm đảo dục xuyên.
Bất vị đảo y cần bất thụy,
Phá trừ kim dạ, dạ như niên.

IV – Tiễn chinh bào

Phao luyện chử,
Bạng song sa,
Xảo tiễn chinh bào đấu xuất hoa.
Tưởng kiến Lũng Đầu trường thú khách,
Thụ y thời tiết dã tư gia.

V – Vọng thư quy

Biên hậu viễn,
Trí bưu hy,
Phụ dữ chinh y thấn thiết y.
Liên dạ bất phương tần mộng kiến,
Quá niên duy vọng đắc thư quy.
HẠ CHÚ

Dịch nghĩa:

I – Đêm đập áo (1)

Cuộn tấm lụa chữ gấm, (2)
Rời khung cửi,
Quét sạch hòn đá đập áo.
Người trẻ tuổi trên yên ngựa nay có khỏe không?
Đã qua mùa dưa chín (3) chỉ thấy nhạn về nam.

II – Tiếng chày đều

Mặt đá đập áo sạch bong,
Tiếng chày đập áo đều đều
Đập mềm tấm chinh y, lệ hòa mực đề tên người nhận.
Gửi đến Ngọc Quan (4) xa vạn dặm,
Mà người chinh thú còn ở tận phía Tây ải Ngọc Quan.

III – Đêm dài như năm

Dưới ánh trăng tà,
Trước là gió bấc,
Muôn chày đập muốn thủng cả ngàn phiến đá.
Chẳng phải vì gắng sức đập áo mà không ngủ.
(Mà để) cho qua cái đêm dài dằng dặc như cả một năm này.

IV – Cắt may chiến bào

Vứt chiếc áo chày đập áo.
Ngồi bên tấm sa che cửa sổ,
Khéo cắt tấm chiến bào, còn đính vào những bông hoa
Tưởng như thấy người chinh phu ở Lũng Đầu (5)
Lúc nhận được áo cũng nhớ nhà.

V – Mong thư về

Vọng gác biên cương xa xôi,
Bưu trạm lại ít ỏi,
Gửi chiến bào này để mặc trong áo giáp sắt
Bao đêm liền, mộng thấy chàng
Chỉ mong sang năm nhận được thư chàng gửi về.

Chú thích:
(1) "Cổ đảo luyện tử" là tên điệu từ, gồm 5 bài, mỗi bài có tựa đề riêng. Đập áo: vì vải lụa, dệt xong còn cứng phải đập cho mềm mới may, mặc được, nên các từ "đảo bạch", "đảo luyện", "đảo y" đều chung 1 nghĩa là đập vải cho mềm. Châm là tảng đá kê, chử là cái chày (đập vải).
(2) Chữ gấm (cẩm tự): Theo "Tấn thư", tướng của Tiền Tấn (Bắc triều) là Đậu Thao đi trấn thủ biên cương, vợ là Tô Huệ (tự Nhược Lan) thương nhớ, dệt lên bức gấm bài thơ hồi văn gửi cho Đậu Thao. Sau từ "chữ gấm" trở thành điển cố chỉ gấm, lụa hoặc thư gửi cho chồng.
(3) Mùa dưa (qua thì): Theo "Tả truyện" – Trang công năm thư 8 – Tề Tương công phái tướng quân Liên Xứng và Quản CHí Phủ ra trấn thủ biên cương, lúc ấy đang mùa dưa chín. Tướng công liền hứa đến mùa dưa chín sang năm sẽ phái người ra thay thế. Ai ngờ hết năm, đến mùa dưa. Tương công nuốt lời, không cho họ trở về. Đây dùng điển cố này để nói chinh phu đã mãn hạn quân dịch nhưng chưa được trở về.
(4) Ngọc Quan: tức Ngọc Môn Quan, tên một cửa ải của Trung Quốc thông sang Tây Vực. Từ Ngọc Quan ở đây dùng để phiếm chỉ cửa ải. Chồng của người chinh phụ còn trấn thủ xa hơn cửa ải Ngọc quan.
(5) Lũng Đầu, còn gọi là Lũng Sơn, nay ở khoảng giữa Thiểm Tây và Cam Túc.

Dịch thơ:

I – VỖ ÁO ĐÊM

Cuộn tấm lụa chữ gấm dệt xong
Vội rời khung cửi kẻo chàng mong
Quét rửa sạch hòn châm vỗ áo
Chàng ở biên cương mong vẫn khỏe
Mùa dưa qua nhạn hướng về Nam.

II – NHỊP VỖ ĐỀU

Hòn châm vỗ áo đã sạch bong
Nhịp vồ vỗ áo tiếng dần trong
Áo mềm hòa lệ tên người nhận
Gửi đến Ngọc Quan xa vạn dặm
Chàng ở phía Tây ải Ngọc Quan.

III – ĐÊM DÀI NHƯ NĂM

Đêm về khuya dưới ánh trăng tà
Từ nẻo xa gió bấc tràn qua
Muôn tiếng vồ muôn hòn châm vỡ
Đâu phải gắng công mà không ngủ
Cho qua đêm dài tường hàng năm.

VI – MAY CHIẾN BÀO

Rời hòn châm bỏ hẳn chiếc vồ
Ngồi bên song cửa tấm sa che
Chiến bào may xong thêm hoa đính
Lũng Đầu chàng mặc trông hùng dũng
Nhận áo chàng vui có nhớ nhà?

V – MONG THƯ VỀ

Vọng gác biên cương chốn xa xôi
Bưu trạm thưa thớt lắm người ơi
Chiến bào chàng mặc trong giáp sắt
Bao đêm trong mộng em từng gặp
Chỉ mong sớm nhận được thư chàng.

ĐOÀN ĐỨC THÀNH dịch thơ. …



I – Đêm đập áo

Thu chữ gấm
Xuống khung này
Quét sạch hòn châm đập áo ngay
Người ở biên cương nay có khỏe
Qua mùa dưa chỉ thấy hồng bay

II – Tiếng chày đều

Hòn châm sạch,
Tiếng chày ran,
Viết tên người nhận nước mắt tràn.
Gửi tới Ngọc Quan xa vạn dặm,
Chinh phu xa nữa, quá Ngọc Quan.

III – Đêm dài như năm

Dưới trăng lặn,
Trước gió hàn,
Nghìn chày đập thủng vạn hòn châm.
Chẳng phải gắng công mà chẳng ngủ,
Muốn hết đêm dài, đêm tựa năm.

IV – Cắt may chiến bào

Quăng chày đó,
Tựa song sa,
Khéo may áo chiến, đính thêm hoa.
Tưởng thấy chinh phu khi nhận áo,
Lũng Đầu xa thẳm nhớ quê nhà.

V – Mong thư về

Biên xa cách,
Vắng quân bưu,
Gửi tới chinh phu tấm chiến y
Bao đêm gặp gỡ chàng trong mộng
Chỉ mong năm mới có thư về.
NGUYỄN THỊ BÍCH HẢI dịch thơ

Advertisements