CHƯA TU BỔ NÊN CHÙA MỘT CỘT VẪN LÀ MỘT KIẾN TRÚC ĐỘC ĐÁO NHẤT

doanducthanh-KIẾN TRÚC VIỆT: Ngày 10-10-2012 tại Faridabad (Ấn Độ), Tổ chức Kỷ lục châu Á công nhận chùa Một Cột là ngôi chùa có kiến trúc độc đáo nhất. Đây là thông tin rất vui đối với tôi và những người yêu di sản kiến trúc truyền thống. Rất may Tổ chức kỷ lục châu Á đã công bố kịp thời, coi như một hành động nhằm ngăn chăn một phá phách lớn đối với ngôi chùa Một Cột khởi dựng từ thời nhà Lý. Thời điểm công bố vào mùa Thu là rất thích hợp. Nếu không thì cuối năm 2012, với kinh phí làm mới 31 tỷ đồng, họ dẽ làm mới một cách triệt để.
Họ đưa ra những lập luận nhằm chê bai kiến trúc chùa Một Cột để coi ngôi chùa này không có giá trị như:
“Trong lịch sử kiến trúc Phật giáo thế giới, chưa từng có kiến trúc chùa của bất cứ quốc gia nào lại dựng trên một cái cột cả. Hơn nữa, kiến trúc một cột kia lại khá nhỏ bé khiêm nhường. Và về mặt kỹ thuật cũng chưa có gì đáng phải ca ngợi khi so sánh với bất kỳ nền kiến trúc nào”.

Trên đây là một trong những quan điểm họ đưa ra nhằm lấy cớ quật đổ chùa Một Cột xuống một cách không thương tiếc, để làm mới hoàn toàn với quy mô chùa Một Cột rộng lớn, to cao, nhằm tiêu hết số tiền tỷ như họ đã từng làm với đa số các di sản kiến trúc ở khắp nơi trong đất nước này, nhằm xóa hết dấu vết của Tổ tiên để lại. Tôi xin nhắc lại ý kiến của tôi trước đây trong một bài báo để phản bác lại quan điểm trên:
“Theo tôi, một ngôi chùa bé nhỏ dựng lên trên một cái cột là sự sáng tạo độc đáo của ông cha ta, nhờ đó mà nền kiến trúc Phật giáo thế giới cũng như nghệ thuật kiến trúc Việt Nam thêm phong phú, đa dạng, sinh động và đáng tự hào.
Kiến trúc chùa Một Cột mang hình tượng một bông sen “Liên hoa đài” như tên chữ Hán từ xa xưa cũng như tên gọi nôm na thân quen từ bao đời nay. Ngày nay, chùa Một Cột cho thấy trình độ thẩm mỹ của ông cha ta thật cao siêu, tuyệt vời, thể hiện sự lãng mạn đầy thi vị, ý tưởng táo bạo. Theo thư tịch cổ, đặc biệt là các văn bia cổ thì quy mô chùa thời Lý còn bề thế to rộng hơn nhiều, tiếc rằng kiến trúc đó chỉ còn miêu tả bằng lời, nên các nhà kiến trúc đời sau khó lòng mà phục dựng theo lời được. Kiến trúc là nghệ thuật, ngôn ngữ của kiến trúc là hình ảnh. Những hình ảnh còn lại đến đời nay dù của thời Trần, Lê hay thời Nguyễn cũng là quý lắm rồi.
Về nghệ thuật kiến trúc Liên hoa đài – chùa Một Cột tuy bé nhỏ nhưng rất đáng ca ngợi. Các cụ ta thường nói “bé hạt tiêu” với công trình này là thỏa đáng. Tôi cho rằng, Liên hoa đài là một tác phẩm nghệ thuật hoàn hảo về mọi phương diện như quy mô, hình thức, hình khối, tỷ lệ. Cấu trúc gỗ hòa quyện với gạch đá mang tính khoa học, nghệ thuật cao và cũng rất hài hòa vừa đủ để cảm nhận cái tinh túy nhất của tác phẩm kiến trúc và điêu khắc. Nổi bật hơn cả là hệ cấu trúc gỗ, cột chống chéo đỡ hệ trụ cột thẳng gắn kết với dầm giằng bằng mộng, ngàm tạo nên thế vững chãi ngày một bền chắc khi tác động của trọng lực. Đồng thời gắn với cấu trúc mái tạo nên thế bay bổng, lột tả được tinh thần lòng nhân ái soi tỏ thế gian và ý tưởng bông sen của đạo Phật“.

Tôi mong được các bạn hiểu tôi vốn là người hâm mộ và rất mến yêu di sản kiến trúc ông cha ta để lại, chứ không có mục đích gì khác.

Advertisements