Dự án xây dựng Bảo tàng Lịch sử Quốc gia: Nếu mới có cái “vỏ” thì đừng xây vội

(13/09/2012)

Những ngày qua, dư luận rất quan tâm đến Dự án xây dựng Bảo tàng Lịch sử Quốc gia (BTLSQG) với kinh phí dự toán lên tới hơn 11.000 tỉ đồng. Người dân băn khoăn lo lắng, liệu Nhà nước bỏ tiền để "hiện đại hóa” BTLSQG trong điều kiện hiện nay liệu có phải sự lãng phí hay không? Xung quanh Dự án này Báo Đại Đoàn kết đã ghi lại ý kiến của nhiều chuyên gia, nhà nghiên cứu, kiến trúc sư… những người tâm huyết với di sản văn hóa của đất nước.
* Kiến trúc sư Đoàn Đức Thành: Hiện đại cả hình thức và nội dung hãy làm

Phối cảnh Bảo tàng Lịch sử Quốc gia …

Ông Nguyễn Túc, Chủ nhiệm Hội đồng Tư vấn Văn hóa – xã hội của UBTƯMTTQ Việt Nam: Đề nghị dừng Dự án xây dựng Bảo tàng Lịch sử Quốc gia
Công tác bảo tồn, bảo tàng lưu giữ và trưng bày các hiện vật lịch sử là cần thiết. Nhưng với tư cách là Chủ nhiệm Hội đồng Tư vấn Văn hóa – xã hội của UB TƯMTTQ Việt Nam tôi thấy, những năm qua bảo tàng hoạt động ở hệ thống bảo tàng nói chung chưa hiệu quả. Điều này đặt ra vấn đề phải nghiên cứu lại cách thức hoạt động của bảo tàng, cải tiến trưng bày sao cho hấp dẫn khách tham quan, chứ nếu xây một bảo tàng thật ro, rồi lại vắng khách thì lãng phí quá. Trong điều kiện hiện nay, khi kinh tế đất nước còn nhiều khó khăn, đời sống của một bộ phận không nhỏ người dân đang còn chật vật, khó khăn thì chúng ta chưa nên triển khai dự án này.

Hơn nữa xây BTLSQG hiện nay cũng chưa phải là đòi hỏi cấp thiết. Theo đó, ta có thể nghiên cứu kỹ hơn và lùi việc xây dựng bảo tàng chậm đi một vài năm cũng vẫn chưa muộn. Và còn điều này nữa, khi thực hiện các dự án nhà nước phải có sự giám sát chặt chẽ, công khai và minh bạch…

Vì thế, tôi đề nghị dừng dự án xây dựng BTLSQG. Với số vốn đầu tư lớn như vậy, chúng ta có thể đầu tư xây thêm trường học, xây dựng thêm bệnh viện hoặc đầu tư cho học sinh vùng sâu, vùng xa để các cháu có thể được đi học… Đó mới là những yêu cầu bức thiết hiện nay của nhân dân.
* Kiến trúc sư Đoàn Đức Thành: Hiện đại cả hình thức và nội dung hãy làm
Từ năm 2007, Nhà nước đã phê duyệt thiết kế của BTLSQG khi có thông tin về việc Bộ Xây dựng trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Dự án xây dựng BTLSQG với số vốn đầu tư hơn 11 ngàn tỉ đồng, có một số ý kiến nói làm ngược quy trình, như vậy không đúng. Nhưng theo tôi, làm như vậy là rất xuôi quy trình.

Nhưng từ dự án xây BTLSQG, cũng nên nhìn lại bài học từ Bảo tàng Hà Nội, cái "vỏ” rõ to nhưng cái "ruột” chẳng có gì. Trong khi sự hấp dẫn người xem chính là cái "ruột” kia… Nguyên nhân là chúng ta làm chưa đến nơi đến chốn. Ở đây, tôi muốn nhấn mạnh tới nội dung trưng bày thể hiện. Bảo tàng của mình lâu nay chỉ mang tính chất trưng bày, giới thiệu, với tất cả các hiện vật được cho vào tủ kính. Tư duy đó đã lỗi thời rồi!

Quan niệm về làm bảo tàng bây giờ cũng phải thay đổi. Với những thiết kế mới, hiện đại nên không thể mang mấy cái tủ kính mang vào đó trưng bày được. Muốn trưng bày hiệu quả phải có một trình độ văn hóa cao. Phải khai thác công nghệ khoa học, kỹ thuật để ứng dụng vào trưng bày, chứ không phải trưng bày cho người ta xem những hiện vật trong những tủ kính hiện nay. Tôi cho rằng, nếu chúng ta không nghiên cứu thật kỹ, triển khai không đồng bộ, thì BTLSQG mới cũng sẽ tiếp tục là Bảo tàng Hà Nội thứ hai.

Với hơn 11 nghìn tỷ đồng đầu tư, đây quả là một số tiền lớn. Vì thế, nếu mới chỉ chuẩn bị được cái "vỏ” thì đừng làm vội. Bao giờ đảm bảo sự hiện đại cả về hình thức lẫn nội dung trưng bày, lúc đó hãy làm.
* Nhà nghiên cứu Phan Cẩm Thượng: Bảo tàng ở ta đang vừa thiếu, vừa thừa
Ở đây, tôi không nói đến câu chuyện có nên xây bảo tàng với kinh phí đầu tư hơn 11 ngàn tỉ đồng hay không, vì các chuyên gia cũng phân tích nhiều rồi. Nhưng từ góc nhìn của một người quan tâm đến di sản văn hóa, tôi thấy bảo tàng ở nước ta vừa thừa lại vừa thiếu. Ví dụ chúng ta thừa rất nhiều bảo tàng mà giá trị sử dụng chỉ như cái kho, trong khi đó những bảo tàng quan trọng như bảo tàng nông nghiệp, bảo tàng lịch sử tự nhiên, bảo tàng nghệ thuật hiện đại… lại chưa có. Việc đã có sẵn một BTLS, mà bản thân nó cũng đang là một di sản văn hóa rồi, nay ta lại định xây thêm một bảo tàng lịch sử mới nữa, thì người ta thắc mắc là đúng thôi.

Việc quan niệm làm bảo tàng ở ta tương đối đơn giản và không còn hợp thời nữa, tức là hiện nay nó chỉ như là nơi chứa đựng một số hiện vật theo một hệ thống nào đó. Bảo tàng trên thế giới hiện nay là trung tâm nghiên cứu khoa học mang tính chuyên sâu và phổ cập. Trên cơ sở những hiện vật gốc, ngày càng được sưu tập nhiều hơn, người ta tổ chức đánh giá về quá khứ và tạo những cái nhìn về tương lai. Những cái gì mà nhà trường chưa trang bị được cho học sinh, sinh viên, thì sau này họ sẽ học ở bảo tàng. Sự hấp dẫn của bảo tàng trước tiên là các hiện vật gốc, quý hiếm, không đâu có được, giá trị đầu tiên của bảo tàng cũng là ở đó, sau đó đến khả năng nghiên cứu và truyền bá kiến thức thông qua hệ thống trưng bày… Từ những căn cứ này mà nhìn vào đa số các bảo tàng của ta thì rõ là chưa làm được bao nhiêu.

Nhóm PV Văn hóa
———————————
http://xembaomoi.com/tin-tuc/daidoanket/Van-hoa/Du-an-xay-dung-Bao-tang-Lich-su-Quoc-gia-Neu-moi-co-cai-vo-thi-dung-xay-voi-301189.html
http://kienviet.net/2012/09/13/du-an-xay-dung-bao-tang-lich-su-quoc-gia-neu-moi-co-cai-vo-thi-dung-xay-voi/

Advertisements