Rau húng Láng chỉ tồn tại ở đất Kinh kỳ tròn 650 năm
* Rau húng Láng. Ảnh: Đoàn Đức Thành.

doanducthanh-KIẾN TRÚC VIỆT:
Dưa La, húng Láng, ngổ Đăm
Cá rô đầm Sét, sâm cầm hồ Tây

(ca dao)
Tôi sống và học tập ở Hà Nội từ năm 1956, ngày hai bữa cơm tập thể, chẳng mấy khi được ăn rau thơm, mà có ăn cũng không để ý. Mãi đến năm 1970, tôi lấy vợ, sống ở nhà vợ, một gia đình quê gốc Hà Nội nên rất sành ăn. Một hôm mải nấu nướng, nhà tôi bảo: “Anh đảo ra chợ Hàng Bè mua mấy mớ húng Láng, lúc em đi mua nhiều thứ quá quên khuấy đi mất.” Tôi bước ra cửa thì bố vợ mới nói: “Con bảo anh Thành mua rau húng Láng, mấy bà hàng rau chỉ bán rau bạc hà cho mà xem”. Bố vợ tôi trông bếp, nhà tôi tranh thủ mấy phút ra đến chợ đã thấy trên tay tôi cầm mớ rau bạc hà, còn tay kia đang trả tiền. Nhà tôi bảo: “Bà ơi, đây là nhà cháu!” Bà hàng rau xin lỗi nhà tôi và đổi lại mấy mớ rau khác. Cũng từ đấy thỉnh thoảng tôi ra chợ mua rau, bao giờ bà hàng rau cũng đưa thứ thiệt. Có lần bà hàng rau còn nói với tôi: “Dân Hà Nội bây giờ chỉ nhận biết đó là rau thơm chung chung, chứ ít người phân biệt được đâu là bạc hà, húng dũi, húng quế, húng chó, húng giổi, húng thơm Láng, thức ăn nào ăn hợp với loại húng nào cũng không biết, dân sành ăn bây giờ hiếm lắm!” Bà lấy tay lau quyết trầu rồi cười như lấy lòng tôi.

“Cốm Vòng, gạo tám Mễ Trì,
Tương Bần, húng Láng còn gì ngon hơn”.

(ca dao)

Húng Láng là sản vật nổi tiếng của đất Kinh kỳ, lá mềm mại, vị mát dịu, thơm thoang thoảng, hơi cay nhẹ trên đầu lưỡi. Theo thư tịch cổ, năm Đại Tự thứ 5 (1362) vua Trần Dụ Tông đưa gia nô ra vùng Kẻ Láng (sau này chia làm Láng Thượng, Láng Trung, Láng Hạ), từ Ngã Tư Sở đến Cầu Giấy, dọc theo hai bên sông Tô Lịch để trồng rau thơm, hành, tỏi. Cũng từ đấy Kẻ Láng là vùng đất nổi tiếng trồng cây gia vị thơm ngon cung cấp cho những bữa ăn bình dân đến cỗ bàn. Trong mâm cơm hàng ngày cũng như điểm tâm của người kẻ chợ đến quan lại, vua chúa không thể thiếu gia vị có mùi thơm, vị ngon trong đó húng thơm Láng là cây đặc sản được dùng ăn sống nhiều hơn cả.

"Ở đây thơm húng thơm hành
Có về làng Láng với anh thì về".

* Những luống rau húng Láng cuối cùng sau khi tồn tại 650 năm trên đất Kinh kỳ. Ảnh: Đoàn Đức Thành.* Những luống rau húng Láng cuối cùng sau khi tồn tại 650 năm trên đất Kinh kỳ. Ảnh: Đoàn Đức Thành.

Từ trước thập niên 1980, ai đi qua vùng Kẻ Láng cũng thấy một màu xanh ngút mắt, cây gia vị trồng theo luống, theo hàng, tạo nên những mảng màu đẹp, tỏa ra quanh vùng một hương thơm đặc trưng không đâu có.
Sau này quy hoach phát triển và mở rộng Thủ đô, các nhà Quy hoạch cũng như lãnh đạo Hà Nội coi Kẻ Láng là vùng đất ưu tiên cho xây dựng, cũng vì đó mà bê tông gạch đá đang choán dần gần hết vùng đất thơm tho của Thủ đô. Vào thời điểm mùa Xuân năm Nhâm Thìn, Kẻ Láng xưa chỉ còn mấy chục nghìn mét vuông cạnh chùa Láng để trồng húng Láng, một đặc sản quý hiếm của thủ đô Hà Nội. Đến cuối năm nay, năm 2012, người Hà Nội sẽ hóa kiếp rau thơm húng Láng, xóa sạch vùng đất đặc sản gia vị do nhà vua nhân từ Trần Dụ Tông khởi xướng, một vùng đất thơm tho đã từng tồn tại 650 năm trồng gia vị cho người Thủ đô.

Cũng có người chỉ nhìn vào hiệu quả kinh tế mà nói rằng mỗi mét đất xây dựng ở đây giá trị hàng mấy trăm triệu đồng, nếu chỉ để trồng cây gia vị thì quá lãng phí, vì vậy họ xóa sổ không thương tiếc. Họ đâu có biết rằng cây húng Láng rất kén đất, mang ra chỗ khác trồng thì cũng trở thành cây bạc hà hương vị khác lạ, vị cay sít, khó nuốt. Những người trồng rau làng Đăm, Tây Tựu đã từng mang húng Láng về nhân giống nhưng đành chịu, các nhà khoa học cũng không lý giải được.
Từ sang năm, người dân Thủ đô và du khách sẽ không bao giờ được thưởng thức hương vị rau thơm húng Láng nữa, một trong những đặc sản thơm ngon nổi tiếng của đất Kinh kỳ. Số phận của húng Láng sẽ kết thúc như cá rô đầm Sét, sâm cầm Hồ Tây, hoa đào Nhật Tân,… thật tiếc thay./.

KTS ĐOÀN ĐỨC THÀNH
Kỷ niệm ngày Giỗ Tổ Hùng Vương 10-3 Bính Thìn.
Ngày về quê (Bách Tính, Nam Hồng, Nam Trực, Nam Định) Thanh minh.

Advertisements