GẶP MẶT NHỮNG NGƯỜI YÊU THÍCH HÁT VĂN

KIẾN TRÚC VIỆT: Sáng nay (22-8-2010), tại quán Thiên Sơn Trà, 88 phố Thanh Nhàn, thành phố Hà Nội đã có buổi offline những người yêu thích hát văn do Mantico blog “Cọng rơm cuối mùa” tổ chức. Gần 20 thành viên lứa tuổi U20 và U30 ở Hà Nội, Bắc Ninh, Nam Định,…đã về dự. Hai người cao tuổi là Đoàn Đức Thành (71 tuổi) và Đỗ Thị Huân (62 tuổi) đã đến chung vui. Anh Đỗ Văn Nhất chủ Mantico blog (Trung tâm máy tính phố Vọng) đã nói lên mục đích ý nghĩa của buổi gặp mặt đầu tiên nhằm tạo nên sự gắn bó những người yêu thích hát văn và văn hóa dân gian, tiến tới hình thành một câu lạc bộ hát văn.

Cho đến nay, hát văn, hát xẩm vẫn chưa có trường lớp giảng dạy, do vậy mà những người yêu thích loại hình nghệ thuật này phải tự tìm đến các nghệ nhân để học tập cũng khá công phu. Đây cũng là dịp để học hỏi lẫn nhau một cách thuận tiện
Tại buổi gặp mặt này, có một số các thành viên đã học tập trong các trường nghệ thuật, có người ở đoàn văn công hoặc theo các nghệ nhân hầu đồng ở các đền khá thành thạo đàn hát, song cũng muốn đến giao lưu để học tập lẫn nhau. Các thành viên đã đánh đàn và hát phân tích các làn điệu để cùng biết mà thực hiện và thưởng thức hát văn.
Theo Mantico sưu tầm thì các làn điệu cũng như tiết tấu trong Hát văn như sau:
Hát văn có 13 điệu, hay còn gọi là lối hát. Đó là: Bỉ, Miễu, Thổng, Phú Bình, Phú Chênh, Phú Nói, Phú Rầu, Đưa Thơ, Vãn, Dọc, Cờn, Hãm và Dồn.
Bỉ mang sắc thái trịnh trọng, được dùng để hát trước khi chính thức vào một bản văn thờ hoặc văn thi. Có 2 cách hát: Bỉ 4 câu và Bỉ 8 câu. Bỉ được lấy theo dây lệch, nhịp theo lối dồn phách.
Miễu là lối hát rất nghiêm trang, đĩnh đạc, chỉ được dùng trong hát thi và hát thờ, tuyệt nhiên không bao giờ được dùng trong Hầu Bóng. Miễu được lấy theo dây lệch, nhịp đôi.
Thổng chỉ giành riêng cho văn thờ và văn thi, được lấy theo dây bằng, nhịp ba.
Phú Bình dành riêng cho hát văn thờ, rất đĩnh đạc, và dùng để hát ca ngợi các nam thần. Phú Bình được lấy theo dây lệch, nhịp 3.
Phú Chênh là lối hát buồn, thường dùng để hát trong những cảnh chia ly. Được lấy theo dây bằng, nhịp 3.
Phú nói thường dùng để mô tả cảnh hai người gặp gỡ, nói chuyện với nhau. Dùng trong hát văn thờ, văn thi và cả trong hầu bóng. Lấy theo dây bằng, nhịp ba hoặc không có nhịp mà chỉ dồn phách.
Phú rầu là lối hát rất buồn, được lấy theo dây bằng nhưng hát theo nhịp đôi.
Đưa thơ được lấy theo dây bằng, nhịp 3 và dồn phách, nhưng chủ yếu là dồn phách.
Vãn lấy theo dây bằng, nhịp đôi, hát theo lối song thất lục bát, hát theo lối vay trả (vay của câu trước thì trả lại trong câu sau).
Dọc lấy theo dây bằng, nhịp đôi, hát theo lối song thất – lục bát và hát theo nguyên tắc vay trả. Nếu hát từng câu thì gọi là nhất cú. Nếu hát liền hai câu song thất – lục bát thì gọi là "Dọc gối hạc" hay "Dọc nhị cú".
Cờn dùng để ca ngợi sắc đẹp các vị nữ thần. Cờn được lấy theo dây lệch, nhịp đôi. Có thể hát theo dây bằng, nhưng hầu hết là hát kiểu dây lệch (biến hóa).
Hãm lấy theo dây bằng, nhịp đôi, đây là lối hát rất khó vì phải hát liền song thất lục bát. Trong lối hát này có một tuyệt chiêu là Hạ Tứ Tự, có nghĩa là mượn bốn chữ của trổ sau, khi sang một trổ mới thì lại trả lại bốn chữ ấy.
Dồn được lấy theo dây bằng, nhịp 3.
Trong buổi giao lưu, ngoài hát văn, các thành viên còn hát xẩm, hát chèo, quan họ,…để thay đổi không khí. Càng về trưa, khi đã hiểu nhau, không khí càng sôi nổi, tiếng hát xen trong tiếng trống, tiếng đàn, tiếng phách dồn dập như không muốn dứt.
Đúng 12 h mới kết thúc bằng bài quan họ “Người ơi người ở đừng về”.
Dưới đây là một số hình ảnh buổi gặp mặt đầu tiên này.* Chị Đỗ Thị Huân vừa hầu đồng vừa hát.* Từ trái sang: Ông Đoàn Đức Thành, anh Đỗ Văn Nhất (chủ Mantico blog), bà Đỗ Thị Huân.* Anh Đỗ Văn Nhất mở đầu buổi gặp mặt.* Trần Đình Huy, Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội, đàn hát hay nhiều giọng văn cổ và mới.* Hữu Duy, Đoàn Quan họ Bắc Ninh.* Lưu Công Quan, Nam Định, Sư phạm nghệ thuật, giỏi về hát văn, thuần thạo các nhạc cụ: trống, phách, thanh la…* Đỗ Trọng Hiếu.* Nguyễn Tài Đức.* KTS Phạm Thanh Tùng.* Lê Giang.* Bà Đỗ Thị Huân, thuần thục nhiều làn điệu hát văn.* Đầu năm nay tôi đã xem Hữu Duy (ngoài cùng bên phải) biểu diễn ở Bắc Giang.

——————————————————
MỘT SỐ BÀI HÁT VĂN VÀ HÁT XẨM.
HÁT VĂN:
Đức ông Trần Triều. http://files.myopera.com/mantico/music/hatvan/ducongtrantrieu.mp3 )
Cô Chín đền Sòng Sơn. http://my.opera.com/mantico/blog/cochindensong
Chầu Mười- Đồng Mỏ (Xuân Hinh). http://my.opera.com/mantico/blog/chau-muoi-dong-mo
Chầu Bé Bắc Lệ (Khắc Tư) http://my.opera.com/mantico/blog/vanchaube
Cô Bơ Thoải cung đền Ba Đông (Xuân Hinh). http://my.opera.com/mantico/blog/cobothoaicung
Chầu lục Cung Nương (Khắc Tư-Lưu Trọng Quỳnh). http://my.opera.com/mantico/blog/chau-luc-cung
Cô Đôi Thượng Ngàn (Thành Long- Văn Chung). http://my.opera.com/mantico/blog/codoithuongngan
Văn thỉnh Tam tòa Thánh mẫu. http://my.opera.com/mantico/blog/nghethuathatvan
Cô Bé Đông Cuông (Khắc Tư – Thanh Ngoan). http://my.opera.com/mantico/blog/cobedongcuong
HÁT XẨM:
Mục hạ vô nhân – Xẩm chợ (Văn Ty). http://my.opera.com/mantico/blog/show.dml/7341761
Nghệ thuật hát xẩm – Xẩm chợ (Thanh Hoài – Thanh Ngoan)
http://my.opera.com/mantico/blog/nghethuathatxam

Advertisements