LĂNG MINH MẠNG – VẺ ĐẸP TỪ CÂN XỨNG

Bài và ảnh: KTS ĐOÀN ĐỨC THÀNH
Để tìm thế đất xây lăng, các nhà địa lý, phong thủy phải dòng dã nghiên cứu tìm kiếm quanh cố đô Huế suốt 14 năm trời. Năm 1840, khi vua ưng ý với cuộc đất, duyệt phương án thiết kế và bắt đầu cho xây dựng thì năm sau vua băng hà. * Lăng Minh Mạng – Từ Hoằng Trạch Môn nhìn xuống Minh Lâu (1985). Ảnh: Đoàn Đức Thành.
Vốn là một ông vua có tính cách nghiêm minh, tuân thủ trật tự trên dưới quy củ, chính phụ rõ ràng, điều này ngoài phép trị quốc cũng đã thể hiện qua bố cục quần thể kiến trúc khu lăng tẩm của ông. Lăng Minh Mạng thể hiện một quần thể kiến trúc trật tự nghiêm ngặt, đối xứng rõ ràng. Các công trình chính từ điện thờ đến lăng tẩm đều nằm trên một trục đường Thần Đạo, dài 700 m, từ dưới cao dần lên rồi trở lại độ cao ban đầu. Từ ngoài vào là Đại Hồng Môn, sân chầu, Bi Đình, Hiển Đức Môn, điện Sùng Ân, Hoằng Trạch Môn, cầu Trung Đạo, Minh Lâu, cầu Thông Minh Chính Trực, đến Lăng Mộ trong gò đất hình tròn và cao nhất ở phía sau cùng.
* SV Kiến trúc học tại Nga Lê Ngọc Anh trước sân chầu lăng Minh Mạng, phía sau là Bi Đình và Hiển Đức Môn. Ảnh: Đoàn Đức Thành.

* Lăng Minh Mạng – Đại Hồng Môn nhìn từ sân chầu. Ảnh: Đoàn Đức Thành.* Lăng Minh Mạng – Hiển Đức Môn. Ảnh: Đoàn Đức Thành.* Lăng Minh Mạng – Từ Bi Đình nhìn ra Đại Hồng Môn. Ảnh: Đoàn Đức Thành.* Lăng Minh Mạng – Từ Hiển Đức Môn nhìn vào điện Sùng Ân. Ảnh: Đoàn Đức Thành.* Lăng Minh Mạng – Hoằng Trạch Môn. Ảnh: Đoàn Đức Thành.* Lăng Minh Mạng – Từ Hoằng Trạch Môn nhìn sang Minh Lâu (2010). Ảnh: Đoàn Đức Thành.
* Lăng Minh Mạng – Cầu Trung Đạo đi vào Minh Lâu. Ảnh: Đoàn Đức Thành.
Hai bên trục đường Thần Đạo có tượng đá, sân vườn, cây cảnh, hồ nước, cầu, đường đối xứng nhau từng đôi một, tạo nên một vẻ đẹp đường bệ, trang nghiêm, sâu lắng.
Là vùng gò đồi nhưng được khai thác một cách khéo léo, tạo sự lên xuống thấp cao có nhịp điệu khoan nhặt nhịp nhàng trong mỗi bước đi, có trình tự theo tính chất công trình từ điện thờ đến tẩm lăng theo nghi lễ trang trọng. *Lăng Minh Mạng – Từ cầu Trung Đạo nhìn lên Hoằng Trạch Môn. Ảnh: Đoàn Đức Thành.* Lăng Minh Mạng – Từ cầu Thông Minh Chính Trực bắc qua hồ Tân Nguyệt đi vào mộ vua. Ảnh: Đoàn Đức Thành.* Lăng Minh Mạng – Tiểu cảnh bên hồ Trừng Minh. Ảnh: Đoàn Đức Thành.
Trên 30 công trình kiến trúc lớn nhỏ được xây dựng trong vòng La thành. Các lớp lang công trình không dàn trải mở ra hết mà đã khéo léo che chắn một cách nghệ thuật, khi ẩn khi hiện, khép vào rồi lại mở ra để dẫn dắt con người luôn cảm thụ một tầm nhìn với hình ảnh mới. Nghệ thuật dẫn dắt con người từ thấp lên cao, từ cao nhìn xuống, từ tổng thể đến chi tiết kiến trúc, điêu khắc hết sức mềm mại, nhẹ nhàng mà cảm thụ sâu sắc. Mỗi công trình có đường nét, hình khối kiến trúc riêng, độc đáo và đậm nét, hòa vào sắc màu của cỏ cây hoa lá có sơn thủy hữu tình trời mây hoàn chỉnh./.* Sau khi chụp ảnh lăng Minh Mạng, mệt mỏi nắng nóng uống cốc nước mía là sướng nhất. Hai bạn người Nga: Nhiếp ảnh gia Batyr và Katia Berlin. Ảnh: Đoàn Đức Thành.

(Bài đã in trong sách “Văn hóa Việt Nam” – Ban Văn hóa Văn nghệ Trung ương – Hà Nội, 1989)

Advertisements